Spiska Kapituła

Pierwotnie samodzielna miejscowość Spiska Kapituła od roku 1948 jest częścią Spiskiego Podhradia. Jest leżącym na wzgórzu kościelnym miasteczkiem rozwijającym się wokół kościoła od XII w. Od połowy XIII w. była siedzibą spiskiego opactwa, kapituły i ważnym religijnym ośrodkiem. W latach 1662-1665 otoczono ją obwarowaniami i zyskiwało charakter miasta. Od roku 1776 została siedzibą spiskiego biskupstwa. Na długie lata ustaliła się liczba domów (około 30) i mieszkańców (250-300). Byli to przeważnie członkowie kapituły i służba. Domy są skupione przy jedynek ulicy kończącej się dwoma bramami. Spiska Kapituła jest urbanistycznym zabytkiem architektury. Dominującą budowlą jest późnoromańska katedra św. Marcina z lat 1245-1273 z dwoma wieżami. Prezbiterium i nawa była rozbudowana gotyckimi przystawkami (kaplica Zapolyego). Katedra ma wyjątkowo cenne wnętrze - przede wszystkim gotyckie ołtarze, rzeźby, epitafia, nagrobki, kielichy, dzwony a inne cenne rzeczy. Freski z 1317 roku przedstawiają koronację króla Karola Roberta. Jest tu też najstarsza znana romańska rzeźba na Słowacji - Leo album. W Spiskiej Kapitule jest zachowany mur obronny z Dolną i Górną Bramą, kanonie, z których niektóre są gotyckie, inne renesansowe i barokowe. Oprócz tego jest jeszcze późnorenesansowy pałac biskupów z 1652 z barokowym wystrojem, wieża zegarowa z 1793 r. i budynek seminarium, pierwotnie gotycki, później przebudowany w stylu renesansowym i barokowym.